Nyawah

Pangajaran 5
MACA (Maca Bedas)
Baca galantangkeun, sing merenah lentongna!

NYAWAH

Nyawah, ngawulukuUrang Sunda nu dumuk di pilemburan, pakasabanana umumna kana tatanén. Ari tatanén anu poko nyaéta melak paré. Baheula mah ilaharna ngahuma, nyaéta melak paré di lamping atawa di pasir ku cara diaseuk. Ayeuna mah geus langka anu ngahuma téh da leuweungna ogé geus teu aya. Melak paré ayeuna mah di sawah, disebutna nyawah. Kaasup tatanén poko nyawah téh, da ari tatanén nu séjénna mah, upamana baé melak sampeu atawa palawija, kaasup kana pagawéan sambilan, minangka panayelang tina melak paré.

Prak-prakan nyawah té ngawengku sababaraha tahap. Pagawéan anu munggaran ngabaladah, nyaéta nyacar jarami atawa jujukutan nu aya dina kotakan sawah. Geus kitu tuluy macul, malikkeun taneuh ku pacul ngarah bagian taneuh anu suburna aya di luhur. Réngsé macul ditéma ku ngawuluku, nyaéta ngancurkeun taneuh beunang macul maké parabot wuluku atawa singkal. Maksudna ngarah taneuh anu rék dipelakan paré jadi ledok. Wuluku téh dijieunna tina kai, digunakeunana sok ditarik ku munding. Ayeuna mah geus loba patani ngagunakeun traktor, minangka gaganti wuluku.

Saméméh macul ilaharna patani sok sasadiaan binih paré heula. Melakkeun binih paré (gabah) disebutna tebar. Ilaharna tebar téh dina babaladon, nyaéta kotakan anu pangléndona. Lamun umurna geus cukup, binih paré téh dirabut pikeun dipelakkeun dina kotakan sawah.

Sanggeus ngawuluku, tuluy nganglér, ngararata taneuh. Geus kitu mah kari tandur, nyaéta melakkeun binih paré dina kotakan sawah téa. Engké lamun paré geus jadi, jujukutan nu milu jaradi kudu diberesihab, disebutna ngarambét. Réngsé dua atawa tilu kali ngarambét mah kari nungguan usum panén.

Baheula mah matak resep lamun geus cunduk usum nyawah téh, pangpangna lamun geus téréh usum panén. Pasawahan jadi haneuteun. Barudak ogé milu digawé, tunggu manuk di saung sawah. Dina mangsa paré geus konéng mah manuk téh sok ngabubuhan datangna, ngadon macokan paré. Nu matak patani sok nyarieun kenca, tali anu dipasang ranteng ka ditu ka dieu bari dirarawisan ku kaén bubututan. Tungtung kenca téh ditalikeun kana kokoprak dijieun tina awi saruas, dibeulah sarta ditihangan. Upama tali kenca dicentok, kokoprak téh disada gogoloprakan. Aya ogé anu nyieun bebegig, jejelemaan anu ditancebkeun di tengah sawah. Boh kenca boh bebegig, maksudna sarua pikeun nyingsieunan manuk.

Ayeuna mah geus teu kitu, bubuhan prak-prakan nyawahna geus robah. Dina ngala paré upamana, baheula mah ngagunakeun étém, tuluy ranggeuyan paré téh ditalian disebutna digeugeus. Paré geugeusan téh sok digaringkeun (disangsangkeun) dina lantayan. Ayeuna mah ngalana geus béda deui, tangkalna dibabad tuluy digebot ngarah buah paréna muruluk, engké tuluy diwadahan kana karung. Nu matak lamun sakalieun aya nu nanyakeun hasil panén téh ayeuna mah tara ku ukuran geugeus, tapi ukuran karung, da gabahna téa diwadahan maké karung.

(tina buku Sabasa 1A pikeun kelas 7 semester kahiji, kaca 87 – 89)

Jawab pananya di handap!

  1. Pék terangkeun naon sababna nyawah kaasup tatanén anu poko?
  2. Naon sababna di pilemburan ayeuna geus anu ngahuma?
  3. Cing sebutkeun ku hidep naon baé pagawéan dina nyawah téh!
  4. Cing sebutkeun ku hidep naon baé pagawéan dina nyawah téh!
  5. Baheula mah lamun usum panén téh matak resep. Cing sebutkeun naon baé anu matak resepna?

Diserat deui ku Hĕrni Hĕrningsih, tina buku : Sabasa 1A (Pangajaran Basa Sunda Pikeun Siswa SMP di Kota Bogor), MGMP Basa Sunda Kota Bogor, Drs. Ahmad Hadi (Editor), Tangerang:Pamulang, citakan munggaran, 2004.

Blogged with the Flock Browser

Tinggalkan komentar

Belum ada komentar.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s